Tokinao

« Hira malagasy : RVG | Main | Ny tia resy »

Malgachoscopie*
2006/11/17,20:09

Noho ny fanentanan'i Tattum,  namana mpanao blaogy, dia androany no hamoahan'ireo mpanoratra blaogy malagasy ny fomba fijeriny ny tenany avy sy ireo malagasy manodidina azy. Koa dia indro araraotiko izany ilazàko ny fomba fijeriko ny malagasy aty ivelany. Ary ho resahako amin'izany ny malagasy ao Afrika (Tsady sy Kamerona) sy ny eto Frantsa, izay samy toerana efa nipetrahako.

Gasy any Afrika

Ny zavatra ho tantaraiko eto dia ny ampahan'ny zavatra niainako nandritra ny enim-bolana nanaovako fiofanana arak'asa tany "Tsady" sy "Kamerona". Firenena tsy dia ahitàna malagasy firy moa izy ireo. Ary ny sokajina malagasy hita any, dia ireo tonga mandrato fianarana, ireo irahin'ny asa aman-draharaha, ary ireo efa nipetraka naharitra tany ( ireo aloha no sokajy sendra ahy, fa mety hisy hafa ).

"Le blanc" : izany no anarambositra azoko tany. Eny fa na dia zarazara hoditra aza ny tenako dia "Lefotsy" hoy zareo. Toy ireny fandraisan'ny malagasy maro ny "vazaha" ireny no fandraisana ahy (sy ireo malagasy any an-toerana). Rehefa mankeny an-tsena ohatra dia itangoronan'ny mpangataka, ary any amin'ny izay toeram-panjakana aleha dia raisin'ny olona tsara. Rehefa any am-piangonana, na any am-pamonjena fety izany moa dia miady haka sary miaraka aminay daholo izy ireo. Mila mitandrina koa anefa rehefa eny an-dàlana fa matetika dia lasibatry ny mpangalatra ny "fotsy" any. Ohatra amin'izany dia tsy tsara andehanan'ny "fotsy" an-tongotra ny "avénue" ao Njamenà ( renivohitr'i Tsady" ). Ny tena atahorana amin'izany toerana izany moa dia ireo tsadiana silamo mahery fihetsika izay mivimbina antsy be hatrany any anaty akanjony, ary mankahala vahiny. Raha fintinina dia hajahajain'dry zareo tsara ny malagasy, ary heveriny ho mpanam-bola be hatrany . Raha izay ny fifandraisana aman'olona dia manao ahoana kosa ny fiainana ao an-tranon'ireo malagasy atsy Afrika.

Ara-tsakafo aloha dia tsy afa-miala tanteraka amin'ny vary ny fianakaviana malagasy. Fa ho fanampin'izany dia zatra mihinana ireo foto-tsakafon'ny tompon-tany 'zareo : voamanga, saonjo, akondro, ovy, voanjo, izay matetika miharo hena hatrany. Ry zareo tsadiana sy kamerone dia tsy mihevitra velively ireo sakafo ireo ho sakafon'ny "mafy ady" ; tahaka izay fihevitry ny maro ao Madagasikara. Hitako ho tsara halain-tahaka izany satria raha ireo sokajin-tsakafo notanisaiko ireo dia azo lazaina ho ampy ara-otrikaina ihany raha hay ny mikarakara azy. Etsy andanin'izany manko dia, efa iarahantsika mahalala ny olantsika amin'ity voly vary ity : dia ny tsy famokaran'ny tanimbary ho toy ny taloha intsony.

Fihaonan'ny samy malagasy : noho ny fahavitsian'ny malagasy any an-toerana dia malaza be ny malagasy raha vao tonga any, ary ezahin-dry zareo tompon-tany hampihaonana hatrany. "Misy malagasy mipetraka atsy sy aroa ka oviana ianao no ho entina any" hoy zareo,  ary dia entiny any tokoa. Hafaliana tokoa izany mahita mpiray tanindrazana any izany, satria tsy dia mpitranga matetika. Dia raikitra ny "teny malagasy". Raha izaho manokana dia nahatsiaro ho sambatra ery mampiasa ilay tenin-drazana satria efa ho amam-bolana no tsy nivolanana na dia teny malagasy iray aza.( telo volana eo hoe eo no tsy nahitako malagasy, sady tsy nitenenako malagasy noho ny fiofanana tsy namela ahy handeha lavitra loatra). Mahatsiaro ho maivamaivana ery ny saiko rehetra rehefa miteny satria tsy mila mikaroka teny lavitra intsony, tahaka ny fanaoko amin'ny teny vahiny ( frantsay sy anglisy ). Ny zava-nampiomehy ahy fotsiny dia izao : nony hariva hody iny ny tenako dia nila niditra "cybercafé" iray (fotoana tokony hijereko mailaka mantsy tamin'izay). Ary asa loatra fa dia tafa-teny gasy tampoka aho raha nanontany ny sarany fanaovana izany "internet" izany. Hoy aho mantsy ilay kamerone tompon'ny "cybercafé" hoe : "ôtrinona kay azafady ny manao internet e!" hihihi   . Gagagaga izy, izaho kosa tonga saina no sady te-hiomehy tany an-tsaiko, ka dia navadiko anglisy haingana ny fiteniko. Raha toy izany  ny tany amin'ny firenena afrikana dia manao ahoana kosa ireo gasy any amin'ny firenena matanjaka ( matanjaka noho i Madagasikara mazava ho azy   )

Gasy ao Frantsa


Frantsa, firenena mandroso : Zavatra iray manaitra sy mahatalanjona aoka izany, indrindra ho an'ny malagasy mbola tsy nandia tany mandroso toa ahy, ny fahitàna ireo "zava-tsara" maro eto Frantsa. Ho ahy, dia niatomboka tamin'ny fitaingenako ny fiaramanidina "air bus"-n'i "air France" izany. Avo lenta tokoa ny tolotra ( services ) hita mandritra izany sidina izany, raha tsy hilaza afa-tsy ireo  "écran tactil" isaky ny seza ( karazana fahitalavitra hary fomba )  ahafahana manao zavatra isan-karazany : fijerena "films"sy "dessins animés",  fihainoana mozika isan-karazany, lalao ( toy ny échec, sns ), ary zavatra hafa maro. Tsy lazaiko intsony ny fahagagàna mahita ireo trano manan-tantara sy drafitr'asa maro manerana an'i Paris : ny halehibiazan'ny aéroport "Charles de Gaulle", ny fijoalajoalan'ny trano, ny hadion'ny zaridaina sy toeram-pitsangatsanganana ( ny madio mantsy aloha no nitondràn'ny namako ahy voalohany   ). Fanampin'izany dia mba isan'ny mpivahiny malagasy tsara vintana ny tenako ( izay lazaiko am-panetren-tena ), ka dia voakarakara tsaran'ny toeram-piasàna mpandray ahy.

Frantsa be malagasy : Ankoatran'i Madagasikara dia i laFrantsa no firenena faharoa ahitana malagasy be indrindra. Ary eto dia sokajìko ho roa ny malagasy hita aty : ao ireo malagasy efa niaina naharitra tany Madagasikara vao nankaty Frantsa, ary ao kosa ireo izay lehibe taty Frantsa. Ao Paris moa dia ahitàna toby roa lehibe fonenan'ny malagasy : dia ilay ao "Cachan" sy ilay ao "Arago". Ireo immeubles roa ireo dia tsy ahitàna afa-tsy malagasy ny monina ao. Ny ankabeazan-dry zareo moa dia mpianatra avokoa. Maro koa ireo fiangonana malagasy ato frantsa ; ary izany dia saiky ho isaky ny tanàna lehibe ( Paris, Marseille, sns ). Ao Paris ohatra dia ahitàna ny fiangonana advantista malagasy, fiangonana katôlika malagasy, fiangonana loterana malagasy, fiangonana prôtestanta malagasy, fiangonan'ny vavolombelon'ny Jehovah malagasy, sns.  Ary dia maro mpanatrika hatrany ny fotoam-pivavahana isan-kerinandro amin'izany. Ny hira fanao sy ny fomba rehetra moa dia amin'ny tenin-drazana avokoa, afa-tsy ny mandritra ny fotoana sasany ihany. Hita eto Frantsa koa ireo karazam-pikambanana malagasy maro : "fikambanan'ny mpiray sekoly taloha" (toy ny "lycée" ohatra). Ary vao tafajoro vao tsy ela ny magazay "bazar be" ao paris : fivarotana sakafo malagasy.

Miavona hoe ny malagasy ao Paris ?
Valiny : Sady marina izy io no diso, ka enao no hitsara. Noho ny habetsahan'ny malagasy ao Paris, dia tsy afaka ny hifampanasa hisakafo daholo izay gasy rehetra sendra mifanena eny an-dàlana. Koa ny  matetika dia ny fiarahabana no atao rehefa mifanena amina gasy eny an-dàlana. Ny zava-misy koa anefa aloha dia misy ireo malagasy tsy miraharaha intsony izany arahaba izany : noho ny firotoroton'ny fiainana angaha sa noho ny fahaverezan'ilay toe-tsaina malagasy tia fihavanana ?!


"Ahoana no tetika atao ahazoako "papier" "? :
Noho ny haavon'ny fari-piainana aty Frantsa dia tsy vitsy ireo malagasy no alaim-panahy  tsy te-hody rehefa tonga aty Frantsa. Raha tsy diso aho dia mahery kelin'ny 1000 euros ny SMIG ( karama ambany indrindra ). Misy amin'izy ireo no tsy manana taratasy ara-dalàna hijanonana eto Frantsa intsony. Koa dia olana saro-bahàna miverina ao an-tsaina foana ny hoe "Ahoana no tetika atao ahazoako "papier" ? . Ny fomba fataon'ny maro moa mba entina hamahàna izany olana izany dia izao :  miezaky ny manao fisoratana anarana amin'ny sekoly hatrany ( ho an'ny mpianatra ), na koa miezaky ny mitady asa ara-dalàna ahafahana mijanona eto Frantsa, na koa manambady vazaha   !

Ady ny fiainana aty!
Lafo fiainana eto Frantsa. Koa na ny mpianatra na ny efa mpiasa dia mikolay daholo amin'izany, raha ratsy "situation". Ho an'ny malagasy mpandrato fianarana aty moa dia matetika zareo no voatery miasa, raha mahita. Ankehitriny tokoa mantsy dia ftafakatra ho ambony be ny salan'isan'ny tsy an'asa eto Frantsa ; tsy resahina intsony moa ny fanavakavaham-bolon-koditr'ireo tompon'orinasa sasany. Koa ho an'ny mpianatra mahita asa dia feno be ny fandaharam-potoana amin'izany fanenjehana bitro roa izany : ny mpianatra sasany ohatra dia miasa amin'ny alina, ary mianatra amin'ny atoandro. Ny sakafo moa amin'izany dia zara raha mahasalama. Raha ny hoe "sakafo ampy otrik'aina" aloha dia ekeko ihany fa izao : sakafo avy amin'ny vata fanpangatsiahana avokoa no hanina, ary sakafo masaka notahirizina ( conserves ) avokoa fa tsy avy nandrahoina.

Koa izay sy izay zareo no azoko lazaina fa dia misaotra anareo namaky .

*Malgachoscopie : teny nampiasain'i Tattum ilazana  ny fomba fijerin'ny malagasy iray ny tenany sy ireo malagasy hafa manodidina azy.

Lisitr'ireo mpanoratra blaogy hafa nandray anjara tamin'ny "malgachoscopie" :

Hevitra

Comment Icon misaotra

Dia nanaraka ny diako tokoa ise tamin'ny fanoratana. Mahafinaritra ry tokinao ny soratra. Mba ahafantarana fiainana sy zava-misy ary ny eritreritra amin'izay hita. Fijoroana vavolombelona e!

Posted by: jentilisa at 2006/11/18, 07:07
Comment Icon

Tena mieli-patrana ombieny ombieny tokoa isika Malagasy. Ary marina ny teninao fa araky ny maha vory maro antsika amin'ny toerana iray, no maha-sarotra ny fiaraha-monina. Lalànan'ny statistika tsotra angamba io e, fa tsy iavahana amin'ny firenena hafa.

Misaotra amin'ny anjara biriky nentinao.

Posted by: tomavana at 2006/11/18, 11:29
Comment Icon Hello

Ary izahay dia adinonao!!???

Posted by: Malagasy aty California at 2006/11/18, 11:41
Comment Icon ry mpiray rà isany

Jentilisa -> Marina mihitsy ilay teninao. Ilay tsy fananako fotoana fotsiny ange no tsy ahafahako manoratra lava loatra e!

tomavana -> misaotra name-traka hafatra e! dia misaotra anao nandray anjara koa, fa hitako ny asa soratrao koa teo.

Malagasy any California -> :) izao ary ny momba ny malagasy any California e : "Tsy be resaka ny gasy any California" hihihi. ( vazivazy izany a! ). Hitako mantsy ny zavatra nosoratanao ao @ malag@sy miray sy ireo "comment"-nao any @ malgachoscopie hafa e :)

Posted by: Tokinao at 2006/11/18, 13:26
Comment Icon Malagasy

tena hafa noho ny an'ny rehetra indray iny gasy tany Afrika iny an. Tsara "Le Blanc" fa tohizo an ;-) Mahafinaritra ilay tsy manadino ny fitenin-drazana.

Posted by: Aiky at 2006/11/18, 17:04
Comment Icon Mafinaritra ka!

Efa mpitsidika ny blaoginao ihany aho fa izao vao namela ny hevitro.

Misaotra indrindra amin'ilay fandraisana anjara, sady be vakiny koa.
Tsy ratsy ilay hoe "le blanc" ka! No tadidiko kosa dia mahalina any izareo afrikana (Kenya na Afrika atsimo) ny volon'i Malagasy sasany. Ny ahy dia nikitihany mihitsy hoe afa koa hoe tso-mbolo nefa mainty... ??
Fa mafinaritra kokoa ny gasy any Afrika izany. Fa marina tokoa hoe angambany, lasa maro laotra ny gasy eto Frantsa ka lasa afa mihitsy ilay serasera sy toetra sy fiaramonina.

Posted by: Tattum at 2006/11/18, 18:56
Comment Icon

maro karazana tokoa ny malagasy eto Frantsa. efa ho 30000, telo alina hono isika no miaina aty !

asa raha efa nisy nanoratra ity fa indraindray mahasosotra ny mahita ny malagasy mihidy anaty vohitra samy malagasy (ao am-piangonana, ao Cachan, ets)

tsara koa ny manararaotra ny maha-aty ivelany anao mba hisokafana @ zavatra hafa. sahala @ matahotra indraindray isika hoe very ny mahagasy ahy raha miala amin'izao na izatsy aho ka hanova famindra

Posted by: Rajiosy at 2006/11/19, 12:53
Comment Icon Misaotra an'i Rajiosy

Misaotra Rajiosy namome an'io tarehimarika io a!
Momba ilay fanamarihanao dia misy fahamarinany tokoa : azo lazaina ho tia miolonolona tokoa ilay malagasy. Nefa tsy dia ifanomezan-tsiny ihany koa @ lafiny iray e : io trano ao Cachan io mantsy raha andraisana olona hafa fiaviana dia mety tsy hisy ho an'ny gasy intsony 'koa. Ts'hita ihany izay andraisana azy e!

Posted by: Tokinao at 2006/11/19, 14:15
Comment Icon

Hey Tokinao,

Mahafinaritra ny mamaky positra ato @ blaoginao ato. Tsotra sady marina ny teninao.
Manao azafady aloha ny tena satria hivadika teny frantsay kely eto (@ manaraka ataoko podcast ity marina ê!!)
Votre version de la malgachoscopie me touche vraiment et si déjà j'ai eu à verser quelques larmes par-ci par-là c'est ici je pense que les torrents vont surgir. Je reconnais exactement la situation que vous voulez décrire dans la difficulté d'avoir des papiers. On ne peut pas oublier ce grand problème car il concerne beaucoup de nos compatriotes en France et (je pense) c'est ce qui devrait nous pousser à poser un regard moins condescendant vis-à-vis des nôtres. La France malheureusement (unlike Canada) stigamtise ses immigrants et je comprends la ferveur des nôtres lorsqu'ils ont l'occasion de se rencontrer et de partager.
N'est-ce pas aussi ce que Malgachoscopie voulait dire? Transmettre un peu sa joie de faire partie d'une communauté?

veloma @ manaraka 'dray

Posted by: JoGanY at 2006/11/19, 16:06
Comment Icon Manaôna Jogany!

Misaotra anao nametra-kafatra aloha! Momba ny teny anoratanao dia tsy misy fady io e! na frantsay, na gasy :) mety daholo :) ( Aza misahirana @'izay podcast izany e! :) )
Marina ny teninao amin'ny tsy tokony hanamelohana an'ireo malagasy izay mipetraka aty! Izay mantsy no vahaolana "haingana" ahafahany miaina tsara bebe kokoa ka tsy tokony anomezan-tsiny azy.

Posted by: Tokinao at 2006/11/20, 21:35
Comment Icon

Salut dôl!
*Mbola vao miainga ity ka inoako fa hipariaka sy hipaka hatrany am-paravazantany ireo hevitra aely eto izay inoako fa hikatsaka ny tombotsoa iraisana. Samia tsara

Posted by: Zan-Tsu at 2006/12/12, 16:40
Comment Icon Salut Zan-Tsu

Marina tokoa ny anao. Raha mba mitantara izay zava-misy any @ misy azy avy any tokoa ny gasy mpanao aterineto, dia mety mba ahitàna hevitra hanatsarana tanindrazana!
Misaotra mitsidika ô!

Posted by: Tokinao at 2006/12/12, 17:02
Comment Icon Gasy aty @ kely maso

Zahay aty indray aloha dia vitsy, raha ny eto SIngapour no resahina, satria 10 eo foana raha be indrindra, ny eo mody ny eo tonga,
Kely dia kely ilay firenena no sady betsaka no iray fianarana...tafaraka foana isan'andro..farafaharatsiny in2 isan-kerinandro miara-misakafo...

Aleo fa hanao article iray toy ny anareo koa aho fa z amanko vaovao eto e...sa tara ve ry Tokinao?

Posted by: kitjo at 2006/12/14, 16:26
Comment Icon Tsy tara zany ka!

Izy ity ange tsy inscription ka hoe dify ny fe-potoana e! hihihi. Ny tena tsara aza, dia izay hahabetsaka ny olona manao azy ity.


Ka dia miandry ny anao zany zahay e :) . Sady za koa te hahafantatra ny any @ 'zany Singapour zany mihitsy. Ireo efa nanao "malgachoscopie" mantsy de saika gasy aty Occident daholo, ka tsy nahafantarana izany any atsinanana izany mihitsy.

Posted by: Tokinao at 2006/12/14, 22:11
Comment Icon tokinao :)

Za moa de tsy manana blaogy fa mamaky fotsiny no ataoko a hihihihi.
Mety ve ?

Posted by: cutie at 2006/12/14, 23:09
Comment Icon cutie a! : dray dray dray fady fady, fadin-drazana izany ry cutie a! hihihihihi

mananihany kamboko za ry cutie a!
Misaotra anao mamaky e! Raha tsy misy anareo mpamaky ange dia tsisy dikany itony blaogy itony e :) .

Posted by: Tokinao at 2006/12/14, 23:19
Comment Icon hihihihihihi

Fa le "blanc" alou tena hafakely sady mampime e hihihihihi

Posted by: cutie at 2006/12/15, 21:45
Comment Icon zany ve !?

Mba teneno ary hoe inona zao ny mampme anao eto ;) ?

Posted by: Tokinao at 2006/12/15, 21:59
Comment Icon le blanc :)

Ka nivadika njay ny tany aman-danitra koa.
Lasa blanc njay zany ny gasy refa tonga any Afrika :)

Posted by: cutie at 2006/12/15, 22:06
Comment Icon Izay aloha dia marina e

Aty Frantsa manko dia "black" indray no iantsoana ny gasy maro, na koa "homme de couleur"! :) . Fa nareo any USA any mba heverin'ny amerikana ho iza e ?

Posted by: Tokinao at 2006/12/15, 22:15
Comment Icon Fiainana ambanivohitra!

Vao nampiako tetsy ambony ny rohy mankany @ lahatsoratr'i kitjo izay heveriko fa isan'ny "malgachoscopie", na dia tsy lazainy mivantana aza izany.

http://kitjo.blaogy.com/post/440/2352

Posted by: Tokinao at 2007/01/10, 12:42
 
Atolotry ny Blaogy.com sy Lifetype